Kamu İhale Yasası’nın görüşüldüğü Meclis Genel Kurulu’nda yaptığım konuşma…

Sayın Başkan, Değerli Milletvekilleri,
Hükümet programımızda, 12 ay içerisinde kamu ihale mevzuatının AB ihale düzenlemeleri de dikkate alınarak değiştirileceğine yer vermiştik.
Ne mutlu ki başta Ekonomi, Maliye, Bütçe ve Plan Komitesi Başkanı Ferdi Sabit Soyer ve değerli komite üyeleri olmak üzere, sektör temsilcileri ile kamu kurumları temsilcileri de dâhil olmak üzere geniş bir ekibin yoğun çalışmaları sonucunda Kamu İhale Yasası, öngörülen sürede Genel Kurulumuzda görüşülmektedir.
Özverili, verimli ve etkin çalışmalarından ötürü emeği geçen herkese teşekkürü bir borç biliyoruz.
Bu yasayı biz bir mihenk taşı olarak değerlendiriyoruz.
Bu yasa, uygulamalarımızda bir temel yasa olacaktır.
Genel Kurulumuzun katkıları ile kamu ihalelerinin devlet bütçesinde süreklilik arz eden etkin bir tasarruf unsuru teşkil etmesi ve ihale süreçlerinin öncesi ve sonrasında hesap verebilirliğin sağlanması için AB ihale uygulamaları ile örtüşen çağdaş bir Kamu İhale Yasası yürürlüğe girecektir.
Kamu İhale Yasası, kamunun denetimi altında bulunan veya kamu kaynağı kullanan kamu kurum ve kuruluşlarının, yerel yönetimlerin, kamu görevi yerine getiren tüzel kişilerin yapacakları ihalelerde uygulanacak esas ve usulleri belirlemektir.
Şu anda yürürlükte olan ihale mevzuatımız tüm kamu kesiminde ayni mevzuat altında ihale yapılmasını düzenlemediğinden, Yasa, standart sağlayıcı özelliğe sahiptir.
Tüm kamu kurumlarının ihalelerinin bu Yasa altında düzenlenmesi sağlanmış olacaktır.
Cumhurbaşkanlığı, Cumhuriyet Meclisi, Başbakanlık ve diğer bakanlıklar ile bağlı daireleri, Mahkemeler, Sayıştay, Ombudsman, bağımsız daireler, bakanlıklara bağlı döner sermayeli kuruluşlar, belediyeler, belediyelerin oluşturdukları birlikler ve kurdukları şirketler, KİT’ler ve kendi özel yasası ile kurulmuş olan kamu tüzel kişileri, Yönetim kurulu veya farklı bir ad altında yönetim kurulu gibi işlem yapan kurullar, Devlet tarafından yönetimine atanan kişilerin toplam yönetim kurulu üyesi sayısının yarısından fazla olduğu üniversiteler ile kurumlar ve kamu görevi yerine getiren özerk yönetime sahip tüzel kişiler bundan böyle ihalelerini bu yasaya uygun yürütecektir.
Sayın Başkan, Değerli Milletvekilleri,
Kamu İhale Yasası ile yaşam bulacak düzenlemeleri kısaca 10 madde ile özetlemek mümkündür. Buna göre;
1. Bu yasa ile standart uygulama gelecektir. Tüm kamu kuruluşları bu yasada belirtilen işlemlere göre ihale yapacaktır.
2. Yasada, kamu kurumları ve belediyelerin kendi ihalelerini değerlendirecek birer İhale Değerlendirme Komisyonu oluşturmaları düzenlenmiştir. Belediye Meclisleri ve tüzel kişilerin yönetim kurulları kendi İhale Değerlendirme Komisyonlarını oluşturacaktır.  Bu komisyonlar seçilmiş veya atanmış üyeler ile ilgili kurumun çalışanlarından oluşturulacaktır.
3. Yasa ile Merkezi bir İhale Komisyonu oluşturulacaktır. Cumhurbaşkanlığı, Cumhuriyet Meclisi, Başbakanlık ile diğer bakanlıklar ve bağlı daireleri, Mahkemeler, Sayıştay ve Ombudsman, döner sermayeli kamu kurumları ve KİT’ler ile kendi özel yasası ile kurulmuş olan kamu tüzel kişilerinin İhale Değerlendirme Komisyonu, Devletin Merkezi İhale Komisyonu olacaktır. Bu Yasa ile İhale Komisyonu Başkanı ve üyelerinin sadece üçer yıllığına ve tekrar atanma veya görevlendirmelerinin mümkün olmayacağı düzenlemeye gidilecektir. Teşkilat yasasında yapılacak düzenleme ile görevini tamamlayan başkan ve üyeler görevlendirme öncesi görev yaptıkları kadrolara geri döneceklerdir.
4. Devlet daireleri, bağımsız daireler, döner sermayeli kuruluşlar, KİT’ler ve kendi özel yasası ile kurulmuş olan kamu tüzel kişilerinin maktu idari şartnameleri sadece MİK tarafından hazırlanacak, ihalelerin değerlendirmesi ve bağlanması ihale değerlendirme komisyonları tarafından yapılacak ve şu anda olduğu gibi ihale makamlarından bağımsız hareket edecektir.
5. Eşik değerlere bakılarak uluslararası ihaleye çıkılacaktır.  Eşik değerden kasıt, ihalelerde mal, hizmet alımı ve yapım işlerinde sadece yerli isteklilerin katılımını belirleyecek parasal limitlerdir.
6. 3(2) usulü olarak bilinen Bakanlar Kurulu Kararı ile ihalelere son verilecektir. Bu sayede işlemlerde hesap verilebilirlik, şeffaflık, plan ve programlara bağlı ihale süreçleri gündeme gelecektir.
7. Her ihalenin raporu düzenlenecek ve bunlar Merkezi İhale Komisyonu’nda toplanıp kamu kurumlarının her yıl hangi tip iş için ne kadar harcamaya yaptığı ve bu ihaleleri kimlerin kazandıkları kamuoyunun bilgisine getirilecektir. Bu sayede ihalelerde hesap verilebilirlik ve şeffaflık ön plana çıkacaktır.
8. İhalelere itiraz merkezi İhale Komisyonu yerine Rekabet Kurulu olacaktır. Rekabet Kurulu ihalelerde İtiraz Makamı olarak hizmet yürütecektir.
9. Tüm işlemler yasada belirlenen sürelere göre yapılacaktır. İhalelerin her süreci (katılımcılara kararın tebliği, itiraz süreci, nihai kararın ihale makamına tebliği, sözleşmenin yapılması) yasada belirlenmiş süreler dikkate alınarak yürütülecektir.
10. Bugüne kadar hep şikâyet konusu olan ihale tahmini değeri ihale ilanlarında ve şartnamelerde açıkça belirtilecek ve şeffaflık ilkesine göre işlem yapılacaktır. İhale bedelini öğrenme marifeti sona erdirilecek, bedeller katılımcı herkesin bilgisinde olacaktır.

Sayın Başkan, Değerli Milletvekilleri,
Kamu İhale Yasası, AB uygulamalarında ön plana çıkan ilkelere göre hazırlanmıştır.
Bu yasanın temel ilkelerinin birinci ve en önemlisi, ihale makamları ve ihale komisyonlarının,  bu yasaya göre yapılacak ihalelerde şeffaflığı, rekabeti, eşit muameleyi, hesap verilebilirliği, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumlu olacak olmasıdır.
Diğer temel ilkeler şunlardır:
• Katılımcı kişilerin ticari sır olarak belirtecekleri hususlar ihale komisyonu veya ihale makamları tarafından açıklanamayacaktır.
• Aralarında doğal ilişki olmadıkça mal, hizmet ve yapım işleri birlikte ihaleye çıkılmayacaktır.
• Eşik değerin altında ihaleye çıkabilmek için ihaleler mal, hizmet ve yapım işi olarak ayrılamayacaktır.
• İhale usulleri açık ve kısıtlı usuller olacaktır. Diğer usuller ancak belirli durumlarda kullanılabilecektir.
• ÇED raporu isteyen işlemlerde ÇED olumlu raporu olmaksızın ihaleye çıkılamayacaktır.
• Ödeneği olmayan işler için ihale yapılmayacaktır.

Sayın Başkan, Değerli Milletvekilleri,
Eşik değer kavramının anlamını netleştirmek bakımından bir açıklamada bulunmakta yarar vardır.
Eşik değer, mal ve hizmet alımlarında, genel bütçeye dahil ve katma bütçeli kurumlar için 4 milyon TL’dir. Diğer kamu kurumları (belediyeler, üniversiteler gibi) için 6 milyon TL’dir.
Bu yasa altında ihale yapacak tüm kurumların yapım işlerinde ise eşit değer 100 milyon TL olarak belirlenmiştir.
Bu değerler altında yapılacak ihalelere sadece yerli firmalar katılabilecektir. Bu miktarlar üzerindeki ihalelerde ise yurtdışından tüzel kişiler de ihalelere katılabilecektir. Ancak bunun için Bakanlar Kurulu yetkili kılınmıştır.
Mal, hizmet ve yapım işlerinde yerel işletmelerin % 20 fiyat avantajı olacaktır.
Ortak girişimlerin yerli katılımcı sayılabilmesi için bütün ortakların Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde kurulmuş iktisadi işletmeler olması gerekir.
Aksi belirtilmedikçe ihaleler son iki yıldır olduğu gibi TL para birimi ile yapılacaktır.

Sayın Başkan, Değerli Milletvekilleri,
Bu yasaya bağlı olan tüm kurumlar ihalelerden yasaklama gerektiren durumlarda bu bilgiyi Merkezi İhale Komisyonu’na bildirecektir ve MİK yasaklama işlemini başlatıp sonuçlandıracaktır. Mevcut uygulamada MİK sadece kendi ihalelerine katılanları yasaklamakta ve diğer kurumlardan herhangi bir bilgi akışı olmamaktadır.
Kamu İhale Yasası uyarınca istisnalar ise şu şekildedir:
• Tahkim ve uzlaştırma hizmetleri,
• Yayın kuruluşlarının yayın amaçlı program materyallerinin edinilmesi, geliştirilmesi, prodüksiyonu veya müşterek prodüksiyonu ve yayın süresiyle ilişkili alımlar,
• Araştırma ve geliştirme hizmetleri,
• Menkul kıymet ve diğer finansal araçların ihraç edilmesi, satılması, alınması veya devredilmesiyle bağlantılı mali hizmetler, özellikle para veya sermaye artırımı için idareler tarafından yapılan işlemler ve Merkez Bankasının sağladığı hizmetler ve
• İstihdam sözleşmeleri.

Sayın Başkan, Değerli Milletvekilleri,
Kamu İhale Yasası uyarınca dört farklı ihale usulü kullanılabilecektir. Bunlar;
1) Açık usul – Dileyen katılımcının teklif atabileceği usuldür.
2) Kısıtlı Usul – Dileyen katılımcılar arasından şartnamelerde belirtilecek kriterleri karşılayan katılımcıların ihale sürecinde kalabilecekleri usuldür.
3) Pazarlık Usulü – Açık veya kısıtlı usulde gerekmesi halinde uygulanabilecek usuldür.
4) Rekabetçi Diyalog Usulü – Mal, hizmet ve yapım işinin birlikte yapıldığı bir ihalede konunun karmaşık hale dönüşmesi halinde uygulanabilecek usuldür.
Bu usullere ilaveten kurumlar doğrudan alım yapabilecektir. Diğer bir ifade ile bu elden teklif alma usulüdür.
Elden teklif alma usulüne göre; 1) Mal ve hizmet alımlarında asgari ücretin 10 katı ve yapım işlerinde 20 katına kadar sınırlı olmak koşuluyla ve bu miktarların altındaki alım veya işler ilgili ita amirlikleri tarafından yapılacaktır. 2) Sağlık hizmetleri için stoklamanın mümkün olmadığı veya ekonomik olmadığı durumlarda örneğin protez, aşı, sarf malzemesi gibi alımlarda asgari ücretin 50 katına kadar alım yapılabilecektir; 3) Bunlara ilaveten alımın tek bir firma tarafından yapılabileceği, uluslararası davalarda avukatlık hizmetleri, ilk alımın yapıldığı mal veya hizmette yine ayni kişilerden alım yapılmasının şart olduğu durumlarda, Yüksek Seçim Kurulu’nun seçim süreçleri ihtiyaçları, yapım ve hizmet alımlarında ilk ihale bedelinin % 20’sine kadar ek iş yaptırma, elden teklif alarak yapılabilecektir.
Bir yıl boyunca her ihale makamının yapacağı doğrudan alımlar web sitelerinde yayınlanacak ve bir sonraki yıl 31 Ocak tarihine kadar yıllık doğrudan alımların tümü MİK’e rapor edilecektir.
Bu usul ve yöntemlere ilaveten çerçeve anlaşmaları da yapılabilecektir. Çerçeve anlaşması ile 4 yıla kadar bir süre için anlaşma yapılabilecektir. Ancak, bu uygulamalarda rekabet iklimini bozacak işlem gerçekleştirilmeyecektir.

Sayın Başkan, Değerli Milletvekilleri,
Kamu İhale Yasası’nın bir diğer önemli bacağı ise seçme kriterleridir.
Vergi, Sosyal Sigorta, İhtiyat Sandığı borcu olmadığı veya borcun yapılandırıldığı ile ilgili kriterler, Çalışma Dairesi’nde yasaklı olmadığına dair beyan, uluslararası kalite standart belgeleri, kalite standart belgeleri ve çevre yönetim standartlarını kanıtlayıcı belgeler seçme kriterleri arasında önemli yer tutacaktır. Eşitlik ve hesap verilebilirlik ilkelerinin gereği olarak bunları karşılamayan teklifler ve katılımcılar değerlendirme dışı kalacaktır.
Tekliflerin değerlendirme kriterleri ise şu şekilde olacaktır:
• Ekonomik açıdan en avantajlı teklif – fiyat ile birlikte diğer kriterlerin birlikte değerlendirilmesi yöntemidir.
• Mal ve hizmet alımlarında en düşük teklif – herhangi bir kriter belirlenmemişse şartnamelere uygun en düşük teklif bağlanır.
• Satım ve kiraya verme işlemlerinde en yüksek fiyat değerlendirilir.

Bu yasaya bağlı her kurum bağladığı her ihaleyi en geç 30 günde MİK’e bildirecektir. Doğrudan alımlar yılsonunda bir ay içerisinde MİK’e bildirilecektir.
İhale Komisyonlarının her ihale ile ilgili rapor hazırlama zorunluluğu vardır.
Bu koşullarla kamu kesiminin yaptığı tüm mal, hizmet alımları ve yapım işleri istatistiki olarak MİK’te toplanmış olacaktır. Halkımız, kamu kurumlarına aktarılan kaynaklar karşılığında bu kaynakların ne için, kime ve ne kadar miktar olarak kullandırıldığına ilişkin kurum, iş ve malzeme olarak bilgilere ulaşabilecek, gerekmesi halinde sorgulama hakkına sahip olacaktır. Kamu kurumları tarafından hesap verilebilirlik ilkesine tam uyumlu bir hizmet yerine getirilecektir.

Sayın Başkan, Değerli Milletvekilleri,
Şu anda mevzuat gereği itirazlar MİK’e ve ihaleyi düzenleyen diğer kurumlara yapılmaktadır. Bu Yasa itiraz makamının Rekabet Kurulu olacağını belirlemiştir. Objektiflik ilkesi bu çerçevede sağlanacaktır ve ihaleyi bağlamayan bir merci itirazları değerlendirerek neticeyi süreye bağlı açıklayacaktır.

Sayın Başkan, Değerli Milletvekilleri,
Yapım işleri ve hizmet alımlarında mimari ve mühendislik projeler ile bu kapsamda yapılacak yarışmalar, çerçeve Anlaşması, Ortak İhale Terminolojisi, Sözleşme ortak metinleri düzenlenmesi ve uygulanması, itiraz makamı çalışma esas ve usullerini düzenleyen tüzükler en geç 6 ayda çıkartılacaktır.
Yasa 15 Kasım 2016’dan itibaren yürürlüğe girecektir.
Bu süreçte tüzükler ve genelgeler hazırlanacak, Merkezi İhale Komisyonu ve Dairesi kuruluş ve Teşkilat Yasası çıkarılacak ve Merkezi İhale Komisyonu tüm kesimlere yönelik yasa ve uygulamalarına ilişkin eğitim programları düzenleyecektir.

Sayın Başkan, Değerli Milletvekilleri,
Bir kez daha yasanın hazırlanmasında emeği geçen herkese, MİK Başkanı Asım Özer’e, işin mutfağında görev alan Maliye Bakanlığı personeline, dönemin Maliye Bakanı Sayın Zeren Mungan’a, AB Koordinasyon Merkezi personeline, Komite aşamasında katkı yapan tüm Meclis çalışanlarına, her aşamada katkısını esirgemeyen sivil toplum örgütlerine teşekkür eder, yeni Kamu İhale Yasası’nın ülkemize hayırlı olmasını dilerim.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s